صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )

117

مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )

ساختند و سپس مجموع اين اوراق را پهلوى هم چيدند و با طنابى آنها را بهم وصل نمودند 38 » . در سال دوازدهم هجرى و بعد از جنگ يمامه بود كه ابو بكر به كار تدوين قرآن پرداخت . در اين جنگ كه ميان مسلمانان و « اهل رده » از پيروان « مسلميه كذاب » واقع شد ، هفتاد نفر از حافظان قرآن كه همگى از اصحاب بودند شهيد شدند . عمر بن خطاب از اين جريان بوحشت افتاد و نزد ابو بكر رفت و پيشنهاد تدوين قرآن را داد . بخارى در صحيح از قول زيد بن ثابت در اين مورد چنين نقل مىكند : « در حادثه جنگ با اهل يمامه ، ابو بكر دنبال من فرستاد . نزد او رفتم و ديدم عمر بن خطاب نيز آنجاست . ابو بكر روى به من كرد و گفت : عمر پيش من آمده و گفت : در روز يمامه كشتار شديدى از قاريان قرآن شده و من ميترسم در حوادث ديگر نيز قاريان كشته شوند و بدين ترتيب قسمت زيادى از قرآن از دست برود . عقيدهء من اينست كه دستور دهى تا قرآن تدوين شود . من به عمر گفتم چگونه دست به كارى زنيم كه پيامبر بدان دست نزده است . ولى عمر گفت به خدا اين كار خير است و در اين باره دائما به من مراجعه كرد تا اينكه عاقبت خداوند سينه مرا براى اين كار فراخ ساخت و من نيز اينك با عمر هم عقيده‌ام » . زيد مىگويد سپس ابو بكر خطاب به من چنين ادامه داد : « تو يك مرد جوان و عاقل هستى كه مورد تهمت نيستى و كسى هستى كه وحى را براى رسول خدا مىنوشتى . قرآن را پيگيرى نما و آن را تدوين كن » . زيد مىگويد به خدا قسم اگر مرا مكلف مىكردند كه كوهى را جابجا كنم ، اين تكليف سنگين‌تر از تكليف تدوين قرآن نبود . و در جواب ابو بكر گفتم :